{"id":6161,"date":"2026-08-11T12:46:45","date_gmt":"2026-08-11T12:46:45","guid":{"rendered":"https:\/\/www.ahmetozyigit.com\/?page_id=6161"},"modified":"2026-08-11T13:34:39","modified_gmt":"2026-08-11T13:34:39","slug":"erkeklerde-hormon-tedavileri","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/www.ahmetozyigit.com\/en\/tedaviler\/hormon-tedavileri\/erkeklerde-hormon-tedavileri\/","title":{"rendered":"Erkeklerde Hormon Tedavileri"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Testosteron, erkek fizyolojisinde yaln\u0131zca cinsel fonksiyonlardan sorumlu bir hormon de\u011fildir. Kas protein sentezi, kas ve kemik k\u00fctlesinin korunmas\u0131, eritropoez, ya\u011f da\u011f\u0131l\u0131m\u0131, enerji d\u00fczeyi, libido ve genel fiziksel performans \u00fczerinde \u00f6nemli etkileri vard\u0131r. Testosteron d\u00fczeyleri ya\u015fla birlikte kademeli olarak azalabilir; ancak bu azalman\u0131n derecesi ki\u015fiden ki\u015fiye olduk\u00e7a farkl\u0131d\u0131r ve obezite, ins\u00fclin direnci, uyku bozukluklar\u0131, kronik hastal\u0131klar, baz\u0131 ila\u00e7lar, yo\u011fun kalori k\u0131s\u0131tlamas\u0131 ve hipotalamo-hipofizer fonksiyondaki de\u011fi\u015fikliklerden da etkilenebilir. Bu nedenle d\u00fc\u015f\u00fck testosteron saptand\u0131\u011f\u0131nda yaln\u0131zca rakam\u0131 y\u00fckseltmek de\u011fil, neden d\u00fc\u015f\u00fck oldu\u011funu anlamak da \u00f6nemlidir. <\/p>\n\n\n\n

Testosteron, Kas K\u00fctlesi ve Sa\u011fl\u0131kl\u0131 Ya\u015flanma<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Kas dokusu yaln\u0131zca hareket etmemizi sa\u011flayan mekanik bir yap\u0131 de\u011fildir. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde iskelet kas\u0131n\u0131n metabolik sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n en \u00f6nemli organlar\u0131ndan biri oldu\u011fu giderek daha iyi anl\u0131yoruz. Kas dokusu glukoz kullan\u0131m\u0131nda \u00f6nemli rol oynar, fiziksel kapasiteyi ve ba\u011f\u0131ms\u0131z ya\u015fam\u0131 destekler ve ya\u015f ilerledik\u00e7e d\u00fc\u015fme, k\u0131r\u0131lganl\u0131k ve fonksiyon kayb\u0131na kar\u015f\u0131 \u00f6nemli bir koruyucu rezerv olu\u015fturur. Bu nedenle \u00f6zellikle orta ve ileri ya\u015flarda kas k\u00fctlesini ve kas g\u00fcc\u00fcn\u00fc korumak uzun vadeli sa\u011fl\u0131k a\u00e7\u0131s\u0131ndan temel hedeflerden biri olmal\u0131d\u0131r. \u0130leri ya\u015f erkeklerinde h\u0131zl\u0131 kas kayb\u0131 daha y\u00fcksek mortaliteyle ili\u015fkilendirilmi\u015ftir; ayr\u0131ca \u00e7ok b\u00fcy\u00fck kohortlarda d\u00fc\u015f\u00fck kas g\u00fcc\u00fc de mortalite ve fonksiyon kayb\u0131n\u0131n g\u00fc\u00e7l\u00fc belirleyicilerinden biri olarak g\u00f6r\u00fclmektedir [1,2]. K\u0131sacas\u0131, kas k\u00fctlesi daha az olan ki\u015filerin daha k\u0131sa ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131, daha fazla kronik rahats\u0131zl\u0131klarla m\u00fccadele etmek zorunda oldu\u011funu s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bu sadece erkekler i\u00e7in de\u011fil, kad\u0131nlar i\u00e7in de ge\u00e7erlidir.<\/p>\n\n\n\n

Testosteron bu denklemde \u00f6nemli bir hormonal fakt\u00f6rd\u00fcr. Testosteron d\u00fc\u015f\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc olan erkeklerde testosteron replasman\u0131n\u0131n kas protein sentezini art\u0131rabildi\u011fi uzun zamand\u0131r bilinmektedir [3]. Randomize \u00e7al\u0131\u015fmalarda testosteron tedavisinin ya\u011fs\u0131z v\u00fccut k\u00fctlesini art\u0131rabildi\u011fi ve \u00f6zellikle ba\u015flang\u0131\u00e7 testosteronu d\u00fc\u015f\u00fck erkeklerde kas g\u00fcc\u00fc ve fiziksel performansta iyile\u015fme sa\u011flayabildi\u011fi g\u00f6sterilmi\u015ftir [4,5]. <\/p>\n\n\n\n

Burada \u00f6nemli bir ayr\u0131m vard\u0131r: kas k\u00fctlesi ile kas g\u00fcc\u00fc ayn\u0131 \u015fey de\u011fildir. Daha fazla kas her zaman ayn\u0131 oranda daha fazla fonksiyon anlam\u0131na gelmez. Bu nedenle testosteron optimizasyonunun yan\u0131nda diren\u00e7 egzersizi, yeterli protein ve enerji al\u0131m\u0131, uyku kalitesi ve metabolik sa\u011fl\u0131k mutlaka birlikte ele al\u0131nmal\u0131d\u0131r. Ba\u015fka bir ifadeyle testosteron, kas sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemli bir anabolik sinyaldir; ancak iyi bir hormon d\u00fczeyinin yerini egzersiz alamad\u0131\u011f\u0131 gibi, testosteron tedavisi de diren\u00e7 egzersizinin yerini alamaz. \u0130kisi birbirlerini tamamlayan puzzle\u2019\u0131n par\u00e7alar\u0131 gibidir.<\/p>\n\n\n\n

Erkeklerde hormon tedavisinin en \u00f6nemli noktalar\u0131ndan biri ya\u015f\u0131n ve ki\u015finin ya\u015fam planlar\u0131n\u0131n tedavi se\u00e7imini do\u011frudan etkilemesidir. \u00d6rne\u011fin 60 ya\u015f\u0131nda, \u00e7ocuk sahibi olma plan\u0131 olmayan, testosteronu tekrarlayan \u00f6l\u00e7\u00fcmlerde d\u00fc\u015f\u00fck bulunan ve kas kayb\u0131, libido azalmas\u0131, enerji d\u00fc\u015f\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc veya v\u00fccut kompozisyonunda belirgin bozulma ya\u015fayan bir erkek ile 30 ya\u015f\u0131nda, aktif spor yapan ve ileride \u00e7ocuk sahibi olmak isteyen bir erke\u011fe ayn\u0131 hormonal yakla\u015f\u0131m\u0131n uygulanmas\u0131 do\u011fru de\u011fildir.<\/p>\n\n\n\n

Klasik endokrinoloji rehberleri testosteron eksikli\u011fi tan\u0131s\u0131 i\u00e7in d\u00fc\u015f\u00fck testosteronun uyumlu semptom veya bulgularla birlikte de\u011ferlendirilmesini \u00f6nerir [6]. Ancak daha geni\u015f bir sa\u011fl\u0131kl\u0131 ya\u015flanma yakla\u015f\u0131m\u0131nda yaln\u0131zca a\u011f\u0131r semptomlar\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131 beklemek de gerekli olmayabilir. Testosteronun belirgin bi\u00e7imde d\u00fc\u015f\u00fck veya ki\u015finin \u00f6nceki fizyolojik d\u00fczeylerinden anlaml\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde gerilemi\u015f oldu\u011fu bir tabloda; v\u00fccut kompozisyonu, kas k\u00fctlesi, metabolik sa\u011fl\u0131k, cinsel fonksiyon ve genel fiziksel kapasitenin birlikte de\u011ferlendirilmesi daha anlaml\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Buradaki ama\u00e7 suprafizyolojik testosteron seviyeleri olu\u015fturmak de\u011fildir. Ama\u00e7, uygun hastada fizyolojik hormon ortam\u0131n\u0131 korumak veya yeniden olu\u015fturmak ve hormonal eksiklik nedeniyle kas, kemik, cinsel fonksiyon veya ya\u015fam kalitesinde meydana gelebilecek kay\u0131plar\u0131 m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca \u00f6nlemektir.<\/p>\n\n\n\n

Testosteron Replasman Tedavisi<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ger\u00e7ek testosteron eksikli\u011fi bulunan ve fertiliteyi koruma zorunlulu\u011fu olmayan uygun erkeklerde testosteron replasman tedavisi (TRT) en do\u011frudan tedavi se\u00e7ene\u011fidir. Tedavide enjeksiyonlar, transdermal jel veya di\u011fer testosteron preparatlar\u0131 kullan\u0131labilir. Uygulama se\u00e7imi ki\u015finin ya\u015f\u0131, ya\u015fam tarz\u0131, hormon profili, hematokrit yan\u0131t\u0131, semptomlar\u0131 ve tedavi tercihlerine g\u00f6re ki\u015fiselle\u015ftirilmelidir.<\/p>\n\n\n\n

Ben bir\u00e7ok hastada transdermal testosteron jellerini tercih ediyorum. Bunun en \u00f6nemli nedenlerinden biri g\u00fcnl\u00fck uygulaman\u0131n daha fizyolojik ve \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir bir testosteron profili olu\u015fturabilmesidir. Transdermal jeller d\u00fczenli g\u00fcnl\u00fck kullan\u0131mla testosteronu normal fizyolojik aral\u0131k i\u00e7erisinde nispeten stabil tutabilir ve doz gerekti\u011finde k\u00fc\u00e7\u00fck basamaklarla kolayl\u0131kla art\u0131r\u0131l\u0131p azalt\u0131labilir [20,21]. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k \u00f6zellikle k\u0131sa etkili intram\u00fcsk\u00fcler testosteron esterleri uygulamadan sonra daha y\u00fcksek testosteron pikleri olu\u015fturabilir ve bir sonraki enjeksiyona yakla\u015f\u0131ld\u0131k\u00e7a d\u00fczeyler d\u00fc\u015febilir. Bu peak-trough dalgalanmalar\u0131 baz\u0131 hastalarda enerji, libido veya ruh halinde dalgalanmalara yol a\u00e7abilece\u011fi gibi, suprapizyolojik piklere ba\u011fl\u0131 olarak hematokrit art\u0131\u015f\u0131 gibi yan etkilerin g\u00f6r\u00fclme olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 da art\u0131rabilir [21,22].<\/p>\n\n\n\n

Pellet tedavileri daha uzun s\u00fcreli testosteron sal\u0131n\u0131m\u0131 sa\u011flayabilse de benim a\u00e7\u0131mdan temel dezavantajlar\u0131 tedavi ba\u015flad\u0131ktan sonra dozun h\u0131zl\u0131 bi\u00e7imde de\u011fi\u015ftirilememesidir. Pellet yerle\u015ftirildikten sonra birka\u00e7 ay boyunca etkisini s\u00fcrd\u00fcr\u00fcr; bu nedenle dozun fazla veya yetersiz gelmesi durumunda jellerde oldu\u011fu gibi ertesi g\u00fcn doz ayarlamas\u0131 yapmak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Ayr\u0131ca pellet uygulamas\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck bir cerrahi i\u015flem gerektirir ve nadiren pellet ekstr\u00fczyonu, hematom veya lokal komplikasyonlar g\u00f6r\u00fclebilir [23].<\/p>\n\n\n\n

G\u00fcnl\u00fck jel kullan\u0131m\u0131nda ise tedavi \u00e7ok daha dinamik \u015fekilde ki\u015fiselle\u015ftirilebilir. Tedavi d\u00fc\u015f\u00fck dozla ba\u015flanabilir, klinik yan\u0131t ve testosteron d\u00fczeyleri de\u011ferlendirildikten sonra k\u00fc\u00e7\u00fck doz de\u011fi\u015fiklikleri yap\u0131labilir. Bu \u00f6zellik \u00f6zellikle hormon optimizasyonunda \u201cd\u00fc\u015f\u00fck dozla ba\u015fla, yava\u015f ilerle ve ki\u015finin klinik yan\u0131t\u0131na g\u00f6re ayarla\u201d yakla\u015f\u0131m\u0131yla olduk\u00e7a uyumludur.<\/p>\n\n\n\n

Jellerin de dezavantajlar\u0131 vard\u0131r. Emilim ki\u015fiden ki\u015fiye de\u011fi\u015febilir, g\u00fcnl\u00fck uygulama gerektirir ve uygulama b\u00f6lgesinden ba\u015fka ki\u015filere testosteron transferini \u00f6nlemek i\u00e7in uygun kullan\u0131m kurallar\u0131na dikkat edilmesi gerekir.<\/p>\n\n\n\n

Randomize klinik \u00e7al\u0131\u015fmalar testosteron tedavisinin d\u00fc\u015f\u00fck testosteronlu erkeklerde cinsel istek ve aktiviteyi iyile\u015ftirebildi\u011fini, ya\u011fs\u0131z k\u00fctleyi art\u0131rabildi\u011fini ve baz\u0131 erkeklerde kas performans\u0131n\u0131 destekleyebildi\u011fini g\u00f6stermektedir. \u00dc\u00e7 y\u0131ll\u0131k kontroll\u00fc bir \u00e7al\u0131\u015fmada testosteron alan ya\u015fl\u0131 erkeklerde plaseboya k\u0131yasla kas k\u00fctlesi, kas g\u00fcc\u00fc ve merdiven \u00e7\u0131kma g\u00fcc\u00fcnde anlaml\u0131 iyile\u015fmeler g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr [5]. <\/p>\n\n\n\n

Kardiyovask\u00fcler g\u00fcvenlik konusunda da ge\u00e7mi\u015fte \u00f6nemli tart\u0131\u015fmalar ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu konuda bug\u00fcne kadarki en b\u00fcy\u00fck randomize g\u00fcvenlik \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131ndan biri olan TRAVERSE<\/strong>, kardiyovask\u00fcler hastal\u0131k riski y\u00fcksek hipogonadal erkeklerde testosteron tedavisinin maj\u00f6r kardiyovask\u00fcler olaylar a\u00e7\u0131s\u0131ndan plaseboya g\u00f6re daha k\u00f6t\u00fc olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermi\u015ftir [7]. Bu sonu\u00e7 testosteronun herkes i\u00e7in risksiz oldu\u011fu anlam\u0131na gelmez, ancak uygun hasta se\u00e7imi ve takip alt\u0131nda kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda daha \u00f6nceki baz\u0131 korkular\u0131n desteklenmedi\u011fini g\u00f6stermesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemlidir. <\/p>\n\n\n\n

Gen\u00e7 Erkeklerde Neden Her Zaman Testosteron Vermiyoruz?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u00d6zellikle gen\u00e7 erkeklerde en \u00f6nemli sorulardan biri fertilitedir. D\u0131\u015far\u0131dan testosteron verilmesi kandaki testosteronu art\u0131r\u0131rken hipotalamus ve hipofiz \u00fczerindeki negatif feedback’i art\u0131r\u0131r. Bunun sonucunda LH ve FSH bask\u0131lanabilir, testis i\u00e7erisindeki testosteron konsantrasyonu d\u00fc\u015febilir ve sperm \u00fcretimi ciddi \u015fekilde azalabilir. Baz\u0131 erkeklerde bu durum ciddi oligospermi veya azoospermiye kadar ilerleyebilir. Bu nedenle yak\u0131n veya orta vadede fertilitesini korumak isteyen erkeklerde do\u011frudan TRT \u00e7o\u011fu zaman ilk tercih de\u011fildir [6,8]. <\/p>\n\n\n\n

Bu grupta ama\u00e7 d\u0131\u015far\u0131dan testosteron vermek yerine v\u00fccudun kendi testosteron \u00fcretimini art\u0131rmak olabilir. Bunu birka\u00e7 \u015fekilde yapabiliriz:<\/p>\n\n\n\n

1- Human chorionic gonadotropin (hCG),<\/strong> LH resept\u00f6r\u00fcn\u00fc aktive ederek Leydig h\u00fccrelerinden testosteron \u00fcretimini uyar\u0131r. Bu nedenle \u00f6zellikle sekonder hipogonadizmde ve fertilite korunmas\u0131n\u0131n \u00f6nemli oldu\u011fu erkeklerde olduk\u00e7a de\u011ferli bir se\u00e7enektir. hCG’nin en \u00f6nemli avantajlar\u0131ndan biri testisleri do\u011frudan stim\u00fcle etmesidir. Dolay\u0131s\u0131yla serum testosteronunu art\u0131r\u0131rken testik\u00fcler fonksiyonun korunmas\u0131na da yard\u0131mc\u0131 olabilir. Gonadotropin tedavileri uzun y\u0131llard\u0131r hipogonadotropik hipogonadizme ba\u011fl\u0131 erkek infertilitesinin standart yakla\u015f\u0131mlar\u0131 aras\u0131nda yer almaktad\u0131r [9]. <\/p>\n\n\n\n

Randomize bir \u00e7al\u0131\u015fmada hem hCG hem de klomifenin hipogonadal erkeklerde testosteron d\u00fczeylerini anlaml\u0131 bi\u00e7imde y\u00fckseltebildi\u011fi g\u00f6sterilmi\u015ftir [10]. <\/p>\n\n\n\n

2- Klomifen ve Enclomiphene<\/strong>, Klomifen sitrat (Clomid) erkeklerde kullan\u0131m i\u00e7in klasik anlamda bir testosteron replasman ilac\u0131 de\u011fildir. Bir selektif \u00f6strojen resept\u00f6r mod\u00fclat\u00f6r\u00fcd\u00fcr ve erkeklerde bu kullan\u0131m \u00e7o\u011funlukla off-label’d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Hipotalamus d\u00fczeyinde \u00f6strojen feedback’ini azaltarak GnRH, LH ve FSH sinyalini art\u0131rabilir. B\u00f6ylece testislerin kendi testosteron \u00fcretimini art\u0131r\u0131rken spermatogenezin bask\u0131lanmas\u0131n\u0131 \u00f6nleme avantaj\u0131na sahiptir.<\/p>\n\n\n\n

\u00d6zellikle daha gen\u00e7, sekonder veya fonksiyonel hipogonadizm d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen ve fertilite potansiyelini korumak isteyen erkeklerde bu olduk\u00e7a mant\u0131kl\u0131 bir stratejidir. Sistematik de\u011ferlendirmeler klomifenin testosteron d\u00fczeylerini art\u0131rabildi\u011fini ve baz\u0131 erkeklerde klinik semptomlarda da iyile\u015fme sa\u011flayabildi\u011fini g\u00f6stermektedir [11]. <\/p>\n\n\n\n

Enclomiphene<\/strong>, klomifenin trans izomeridir ve erkek hipogonadizmi a\u00e7\u0131s\u0131ndan daha selektif bir SERM yakla\u015f\u0131m\u0131 olarak ara\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Yak\u0131n tarihli randomize \u00e7al\u0131\u015fma meta-analizleri clomiphene\/enclomiphene tedavisinin total testosteron, LH ve FSH’\u0131 art\u0131rabildi\u011fini desteklemektedir [12]. <\/p>\n\n\n\n

3- Kas K\u00fctlesi \u0130\u00e7in Peptit Tedavileri- <\/strong>Peptitleri testosteron tedavisiyle kar\u0131\u015ft\u0131rmamak gerekir.<\/p>\n\n\n\n

CJC-1295, ipamorelin ve benzeri growth hormone secretagogue\/GHRH analoglar\u0131 testosteronu do\u011frudan y\u00fckselten ila\u00e7lar de\u011fildir. Temel etkileri b\u00fcy\u00fcme hormonu ve IGF-1 ekseni \u00fczerindedir.<\/p>\n\n\n\n

CJC-1295 ile sa\u011fl\u0131kl\u0131 yeti\u015fkinlerde yap\u0131lan insan \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda GH ve IGF-1 d\u00fczeylerinde belirgin ve uzun s\u00fcreli art\u0131\u015f g\u00f6sterilmi\u015ftir [13]. \u0130pamorelin de insan \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda selektif GH salg\u0131lat\u0131c\u0131 \u00f6zellik g\u00f6stermi\u015ftir [14]. <\/p>\n\n\n\n

GH\/IGF-1 ekseninin art\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n v\u00fccut kompozisyonu \u00fczerinde etkileri olabilir. \u00d6rne\u011fin oral bir ghrelin mimeti olan MK-677 ile yap\u0131lan uzun s\u00fcreli randomize \u00e7al\u0131\u015fmalarda ya\u011fs\u0131z v\u00fccut k\u00fctlesinde art\u0131\u015f g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr [15]. <\/p>\n\n\n\n

Dolay\u0131s\u0131yla \u00f6zellikle gen\u00e7, spor yapan ve testosteron replasman\u0131na ba\u015flaman\u0131n gereksiz veya fertilite a\u00e7\u0131s\u0131ndan istenmeyen oldu\u011fu erkeklerde kas k\u00fctlesini, iyile\u015fmeyi ve anabolik ortam\u0131 farkl\u0131 bir hormonal eksen \u00fczerinden destekleme fikri biyolojik olarak ilgin\u00e7tir.<\/p>\n\n\n\n

Ancak burada bilimsel s\u0131n\u0131r\u0131 net tutmak gerekir. CJC-1295 veya ipamorelinin gen\u00e7 sporcularda kas k\u00fctlesini art\u0131rd\u0131\u011f\u0131na ve bunun sonucunda testosteronun klinik olarak anlaml\u0131 bi\u00e7imde y\u00fckseldi\u011fine dair g\u00fc\u00e7l\u00fc randomize klinik kan\u0131t bulunmamaktad\u0131r. Peptit tedavilerini testosteron replasman\u0131na kan\u0131tlanm\u0131\u015f bir alternatif olarak sunmak do\u011fru olmaz.<\/p>\n\n\n\n

Bunlar\u0131 daha \u00e7ok, se\u00e7ilmi\u015f hastalarda GH\/IGF-1 ekseni \u00fczerinden v\u00fccut kompozisyonunu hedefleyen deneysel veya tamamlay\u0131c\u0131 tedaviler olarak de\u011ferlendirmek gerekir.<\/p>\n\n\n\n

Testosteron Tedavisi \u0130stemeyen Erkeklerde Nutraceutical Yakla\u015f\u0131m<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Hafif veya s\u0131n\u0131rda testosteron d\u00fc\u015f\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc bulunan, \u00f6zellikle ya\u015fam tarz\u0131 ile d\u00fczeltilebilir fakt\u00f6rleri olan erkeklerde do\u011frudan ila\u00e7 tedavisine ge\u00e7meden \u00f6nce baz\u0131 nutraceutical yakla\u015f\u0131mlar de\u011ferlendirilebilir.<\/p>\n\n\n\n

Ancak burada beklentiyi do\u011fru belirlemek gerekir: hi\u00e7bir takviye, ger\u00e7ek hipogonadizmde TRT’nin sa\u011flayabilece\u011fi testosteron art\u0131\u015f\u0131na d\u00fczenli olarak ula\u015fmaz. Daha \u00e7ok endogen \u00fcretimi destekleme, stres fakt\u00f6rlerini azaltma veya hafif d\u00fc\u015f\u00fck testosteronu optimize etme amac\u0131yla d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmelidir.<\/p>\n\n\n\n

Tongkat Ali<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bu alanda en ilgin\u00e7 se\u00e7eneklerden biri Tongkat Ali (Eurycoma longifolia)’d\u0131r. Randomize, \u00e7ift k\u00f6r, plasebo kontroll\u00fc bir \u00e7al\u0131\u015fmada testosteronu 300 ng\/dL’nin alt\u0131nda olan 50-70 ya\u015f\u0131ndaki erkeklerde standardize Eurycoma longifolia ekstresi kullan\u0131lm\u0131\u015f ve \u00f6zellikle 200 mg\/g\u00fcn grubunda total testosteronda art\u0131\u015f g\u00f6sterilmi\u015ftir [16]. <\/p>\n\n\n\n

Klinik \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n sistematik inceleme ve meta-analizi de Tongkat Ali’nin erkeklerde total testosteronu art\u0131rabilece\u011fini, etkinin hipogonadal erkeklerde daha belirgin olabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcrmektedir [17]. Bununla birlikte \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n say\u0131s\u0131 ve \u00f6rneklem b\u00fcy\u00fckl\u00fckleri halen TRT literat\u00fcr\u00fcyle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131labilecek seviyede de\u011fildir. <\/p>\n\n\n\n

Dolay\u0131s\u0131yla Tongkat Ali’yi \u201cdo\u011fal testosteron\u201d olarak tan\u0131mlamak do\u011fru olmaz; ancak d\u00fc\u015f\u00fck-normal testosteronu olan, \u00f6zellikle hen\u00fcz farmakolojik tedaviye ge\u00e7mek istemeyen baz\u0131 erkeklerde makul bir destek olarak de\u011ferlendirmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n

Ashwagandha<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ashwagandha (Withania somnifera) i\u00e7in de ilgin\u00e7 insan verileri bulunmaktad\u0131r. Overweight, ya\u015flanmakta olan erkeklerde yap\u0131lan randomize, \u00e7ift k\u00f6r, crossover bir \u00e7al\u0131\u015fmada sekiz haftal\u0131k ashwagandha kullan\u0131m\u0131 plaseboya k\u0131yasla testosteronda yakla\u015f\u0131k %14.7 daha fazla art\u0131\u015f, DHEA-S’de ise yakla\u015f\u0131k %18 daha fazla art\u0131\u015f ile ili\u015fkili bulunmu\u015ftur [18]. <\/p>\n\n\n\n

Diren\u00e7 egzersizi yapan erkeklerde ger\u00e7ekle\u015ftirilen ba\u015fka \u00e7al\u0131\u015fmalar da ashwagandhan\u0131n kas k\u00fctlesi, kas g\u00fcc\u00fc ve testosteron \u00fczerinde olumlu etkileri olabilece\u011fini g\u00f6stermektedir [19]. <\/p>\n\n\n\n

Etki b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc yine TRT ile kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lmamal\u0131d\u0131r, ancak \u00f6zellikle stres y\u00fck\u00fc y\u00fcksek, uyku kalitesi k\u00f6t\u00fc veya s\u0131n\u0131rda testosteron d\u00fczeyleri bulunan erkeklerde anlaml\u0131 bir tedavi ba\u015flang\u0131c\u0131 olabilir.<\/p>\n\n\n\n

Bir erke\u011fin testosteronu d\u00fc\u015f\u00fck oldu\u011funda ilk basamak yaln\u0131zca hormon vermek veya bir supplement eklemek olmamal\u0131d\u0131r. Visseral obezite, ins\u00fclin direnci, ciddi kalori k\u0131s\u0131tlamas\u0131, yetersiz uyku, obstr\u00fcktif uyku apnesi, a\u015f\u0131r\u0131 alkol t\u00fcketimi, opioidler ve baz\u0131 di\u011fer ila\u00e7lar hipotalamo-hipofizer-testik\u00fcler ekseni olumsuz etkileyebilir. Bu fakt\u00f6rlerin d\u00fczeltilmesi baz\u0131 erkeklerde testosteron \u00fcretimini anlaml\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde geri kazand\u0131rabilir.  \u00d6zellikle gen\u00e7 bir erkekte testosteron d\u00fc\u015f\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc hemen ya\u015flanmaya veya \u201candropoza\u201d ba\u011flamak yerine bunun nedeninin ara\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00f6nemlidir.<\/p>\n\n\n\n

Tedavi \u00d6ncesinde Hangi Testlere Bak\u0131lmal\u0131d\u0131r?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ben erkeklerde ba\u015flang\u0131\u00e7 de\u011ferlendirmesini yaln\u0131zca total testosteron \u00f6l\u00e7\u00fcm\u00fcyle s\u0131n\u0131rlamam. Sabah saatlerinde, m\u00fcmk\u00fcnse farkl\u0131 g\u00fcnlerde tekrarlanan total testosteron temel de\u011ferlendirmeyi olu\u015fturur. Bunun yan\u0131nda SHBG ve serbest veya hesaplanm\u0131\u015f serbest testosteron, \u00f6zellikle total testosteron ile klinik tablo birbirine uymuyorsa olduk\u00e7a de\u011ferlidir.<\/p>\n\n\n\n

LH ve FSH \u00f6l\u00e7\u00fcm\u00fc d\u00fc\u015f\u00fck testosteronun testik\u00fcler k\u00f6kenli primer hipogonadizm mi yoksa hipotalamus\/hipofiz kaynakl\u0131 sekonder hipogonadizm mi oldu\u011funu anlamaya yard\u0131mc\u0131 olur. Prolaktin, estradiol ve DHEA-S da uygun hastalarda de\u011ferlendirmeye eklenebilir. Daha geni\u015f bir ba\u015flang\u0131\u00e7 panelinde \u015fu parametreler olduk\u00e7a de\u011ferlidir:<\/p>\n\n\n\n

Total testosteron, serbest testosteron, SHBG, LH, FSH, estradiol, prolaktin, DHEA-S; TSH, fT4 ve gerekti\u011finde fT3; hemogram ve \u00f6zellikle hemoglobin\/hematokrit; a\u00e7l\u0131k glukozu, ins\u00fclin, HOMA-IR ve HbA1c; geni\u015fletilmi\u015f lipid profili, ApoB ve Lp(a); karaci\u011fer ve b\u00f6brek fonksiyon testleri. Ya\u015fa ve bireysel risk profiline g\u00f6re PSA ve prostat de\u011ferlendirmesi de yap\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Testosteron tedavisinde hematokrit takibi \u00f6zellikle \u00f6nemlidir \u00e7\u00fcnk\u00fc baz\u0131 erkeklerde eritrositoz geli\u015febilir. G\u00fcncel k\u0131lavuzlar da tedavi \u00f6ncesi ve tedavi s\u0131ras\u0131nda testosteron, hematokrit ve uygun ya\u015f grubunda prostat riskinin de\u011ferlendirilmesini \u00f6nermektedir [6,8]. <\/p>\n\n\n\n

Ben erkeklerde hormonal de\u011ferlendirmeyi yaln\u0131zca total veya serbest testosteron \u00f6l\u00e7\u00fcm\u00fcyle s\u0131n\u0131rl\u0131 tutmam. Hormonlar\u0131n v\u00fccutta nas\u0131l metabolize edildi\u011fi, \u00f6zellikle \u00f6strojen-androjen dengesi, aromatizasyon e\u011filimi, DHT olu\u015fumu ve steroid hormonlar\u0131n karaci\u011fer \u00fczerinden hangi metabolik yollara y\u00f6nlendirildi\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan olduk\u00e7a \u00f6nemlidir.<\/p>\n\n\n\n

Bu nedenle hastalarda kapsaml\u0131 idrar hormon metabolit profillerinden yararlanmak, serum testlerinin g\u00f6stermedi\u011fi ek bilgiler sa\u011flayabilir. Bu t\u00fcr panellerde yaln\u0131zca testosteron de\u011fil; toplam \u00f6strojen y\u00fck\u00fc, estrone (E1), estradiol (E2), estriol (E3), 2-hydroxyestrone, 4-hydroxyestrone, 16\u03b1-hydroxyestrone ve methoxy-estrogen metabolitleri de de\u011ferlendirilebilir. Ayn\u0131 zamanda DHT, androsterone, etiocholanolone, DHEA-S ve 5\u03b1-red\u00fcktaz aktivitesi gibi androjen metabolizmas\u0131yla ilgili g\u00f6stergeler de g\u00f6r\u00fclebilir. <\/p>\n\n\n\n

Bu yakla\u015f\u0131m \u00f6zellikle \u00f6strojen dominans\u0131 veya y\u00fcksek aromatizasyon e\u011filimi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen erkeklerde, testosteron tedavisine ba\u015flamadan \u00f6nce mevcut hormonal dengeyi daha ayr\u0131nt\u0131l\u0131 anlamaya yard\u0131mc\u0131 olur. Ayn\u0131 serum testosteron d\u00fczeyine sahip iki erkek, testosteronu DHT’ye veya \u00f6strojene olduk\u00e7a farkl\u0131 oranlarda d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrebilir. Bu farklar tedaviye verilen yan\u0131t\u0131, semptomlar\u0131 ve hangi uygulama y\u00f6nteminin veya dozun daha uygun olaca\u011f\u0131n\u0131 etkileyecektir.<\/p>\n\n\n\n

Ben bu nedenle hormon metabolit profilini yaln\u0131zca tan\u0131sal bir test olarak de\u011fil, tedaviyi ki\u015fiselle\u015ftirmek, ba\u015flang\u0131\u00e7 risklerini daha iyi de\u011ferlendirmek ve tedavi sonras\u0131nda metabolik y\u00f6nelimlerin nas\u0131l de\u011fi\u015fti\u011fini g\u00f6rmek i\u00e7in bir ba\u015flang\u0131\u00e7 haritas\u0131 olarak de\u011ferlendiririm. \u00d6zellikle testosteron tedavisi s\u0131ras\u0131nda yaln\u0131zca \u201ctestosteron y\u00fckseldi mi?\u201d sorusuna de\u011fil, testosteronun v\u00fccutta nereye gitti\u011fine ve nas\u0131l metabolize edildi\u011fine de bakmak gerekti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. \u00d6rnek raporda<\/a> bu parametreleri g\u00f6rebilirsiniz.<\/p>\n\n\n\n

Tedavinin amac\u0131 bir say\u0131n\u0131n pe\u015finden ko\u015fmak de\u011fildir. Kad\u0131nlarda oldu\u011fu gibi erkeklerde de hormon tedavisini yaln\u0131zca bir laboratuvar rakam\u0131na indirgememek gerekir. Tedavi ba\u015flad\u0131ktan sonra testosteron d\u00fczeyleri takip edilmelidir; ancak tedavinin ba\u015far\u0131s\u0131 yaln\u0131zca testosteron sonucunun 400’den 700 ng\/dL’ye \u00e7\u0131kmas\u0131 de\u011fildir. Kas k\u00fctlesi ve g\u00fcc\u00fc, enerji d\u00fczeyi, libido, erektil fonksiyon, uyku, v\u00fccut kompozisyonu, mental performans, egzersiz kapasitesi ve genel ya\u015fam kalitesi birlikte de\u011ferlendirilmelidir.<\/p>\n\n\n\n

Ayn\u0131 zamanda hematokrit, estradiol, PSA ve gerekli metabolik parametreler izlenmeli ve tedavi bireysel cevaba g\u00f6re ayarlanmal\u0131d\u0131r. \u00d6zellikle hormon optimizasyonunda temel prensip fizyolojik seviyeleri desteklemek, gerekli olandan fazlas\u0131n\u0131 vermemektir.<\/p>\n\n\n\n

***<\/p>\n\n\n\n

Burada yer alan t\u00fcm bilgiler yaln\u0131zca genel bilgilendirme ve e\u011fitim amac\u0131yla sunulmaktad\u0131r. Bu i\u00e7erikler herhangi bir hastal\u0131\u011f\u0131n tan\u0131s\u0131n\u0131 koymak, ki\u015fiye \u00f6zel t\u0131bbi de\u011ferlendirme yapmak veya herhangi bir tedaviyi ba\u015flatmak, de\u011fi\u015ftirmek ya da sonland\u0131rmak amac\u0131 ta\u015f\u0131mamaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Sunulan bilgiler, hekim muayenesinin, ki\u015fisel t\u0131bbi de\u011ferlendirmenin veya profesyonel sa\u011fl\u0131k hizmetinin yerine ge\u00e7mez. Sa\u011fl\u0131k durumlar\u0131 ve tedavi gereksinimleri ki\u015fiden ki\u015fiye farkl\u0131l\u0131k g\u00f6sterebilece\u011finden, herhangi bir ila\u00e7, takviye, tedavi veya t\u0131bbi uygulamaya ba\u015flamadan ya da mevcut tedavinizde de\u011fi\u015fiklik yapmadan \u00f6nce kendi hekiminize veya ilgili sa\u011fl\u0131k profesyoneline dan\u0131\u015fman\u0131z \u00f6nerilir.<\/p>\n\n\n\n

T\u0131bbi bilgiler ve bilimsel veriler zaman i\u00e7erisinde de\u011fi\u015febilece\u011finden, burada sunulan bilgilerin her birey veya her klinik durum i\u00e7in ge\u00e7erli oldu\u011fu kabul edilmemelidir.<\/p>\n\n\n\n

I wish you healthy days,<\/p>\n\n\n\n


Dr. Ahmet \u00d6zyi\u011fit<\/strong>, MD, MSc, PgDip, FAAMM, ABAARM
Longevity Physician<\/p>\n\n\n\n

Elite Research and Surgical Hospital<\/p>\n\n\n\n

 <\/p>\n\n\n\n

References:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

1. Szulc P, et al. Rapid loss of appendicular skeletal muscle mass is associated with higher all-cause mortality in older men.<\/em> Am J Clin Nutr. 2010;91:1227-1236. DOI: 10.3945\/ajcn.2009.28256
2. Celis-Morales CA, et al. Associations of grip strength with cardiovascular, respiratory, and cancer outcomes and all cause mortality.<\/em> BMJ. 2018. DOI: 10.1136\/bmj.k1651
3. Brodsky IG, Balagopal P, Nair KS. Effects of testosterone replacement on muscle mass and muscle protein synthesis in hypogonadal men.<\/em> J Clin Endocrinol Metab. 1996. DOI: 10.1210\/jcem.81.10.8855787
4. Srinivas-Shankar U, et al. Effects of testosterone on muscle strength, physical function, body composition, and quality of life in intermediate-frail and frail elderly men.<\/em> J Clin Endocrinol Metab. 2010. DOI: 10.1210\/jc.2009-1251<\/a>
5. Storer TW, et al. Effects of Testosterone Supplementation for 3 Years on Muscle Performance and Physical Function in Older Men.<\/em> J Clin Endocrinol Metab. 2017;102:583-593. DOI: 10.1210\/jc.2016-2771
6. Bhasin S, et al. Testosterone Therapy in Men With Hypogonadism: An Endocrine Society Clinical Practice Guideline.<\/em> J Clin Endocrinol Metab. 2018;103:1715-1744. DOI: 10.1210\/jc.2018-00229<\/a>
7. Lincoff AM, et al. Cardiovascular Safety of Testosterone-Replacement Therapy.<\/em> N Engl J Med. 2023;389:107-117. DOI: 10.1056\/NEJMoa2215025<\/a>
8. Mulhall JP, et al. Evaluation and Management of Testosterone Deficiency: AUA Guideline.<\/em> J Urol. 2018;200:423-432. DOI: 10.1016\/j.juro.2018.03.115
9. Boeri L, et al. Gonadotropin Treatment for the Male Hypogonadotropic Hypogonadism.<\/em> Curr Pharm Des. 2021. DOI:10.2174\/1381612826666200523175806
10. Habous M, et al. Clomiphene citrate and human chorionic gonadotropin are both effective in restoring testosterone in hypogonadism: a short-course randomized study.<\/em> BJU Int. 2018;122:889-897. DOI: 10.1111\/bju.14401
11. Huijben M, et al. Clomiphene citrate for men with hypogonadism: a systematic review and meta-analysis.<\/em> Andrology. 2022. DOI: 10.1111\/andr.13146<\/a>
12. Hohl A, et al. Clomiphene or Enclomiphene Citrate for the Treatment of Male Hypogonadism: A Systematic Review and Meta-Analysis of Randomized Controlled Trials.<\/em> Arch Endocrinol Metab. 2025. DOI: 10.20945\/2359-4292-2025-0093
13. Teichman SL, et al. Prolonged stimulation of growth hormone and insulin-like growth factor I secretion by CJC-1295 in healthy adults.<\/em> J Clin Endocrinol Metab. 2006;91:799-805. DOI: 10.1210\/jc.2005-1536<\/a>
14. Gobburu JVS, et al. Pharmacokinetic-pharmacodynamic modeling of ipamorelin, a growth hormone releasing peptide, in human volunteers.<\/em> Pharm Res. 1999. DOI: 10.1023\/A:1018904223011
15. Nass R, et al. Effects of an oral ghrelin mimetic on body composition and clinical outcomes in healthy older adults.<\/em>Ann Intern Med. 2008;149:601-611. DOI: 10.7326\/0003-4819-149-9-200811040-00003<\/a>
16. Chinnappan SM, et al. Effect of Eurycoma longifolia standardised aqueous root extract on testosterone levels and quality of life in ageing male subjects.<\/em> Food Nutr Res. 2021;65. DOI: 10.29219\/fnr.v65.5647<\/a>
17. Leisegang K, et al. Eurycoma longifolia supplementation increases testosterone levels in men: systematic review and meta-analysis of clinical trials.<\/em> Medicina. 2022;58. DOI: 10.3390\/medicina58081047
18. Lopresti AL, Drummond PD, Smith SJ. A Randomized, Double-Blind, Placebo-Controlled, Crossover Study Examining the Hormonal and Vitality Effects of Ashwagandha in Aging, Overweight Males.<\/em> Am J Mens Health. 2019;13. DOI: 10.1177\/1557988319835985<\/a>
19. Wankhede S, et al. Examining the effect of Withania somnifera supplementation on muscle strength and recovery: a randomized controlled trial.<\/em> J Int Soc Sports Nutr. 2015;12:43. DOI: 10.1186\/s12970-015-0104-9<\/p>\n\n\n\n

<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Testosteron, erkek fizyolojisinde yaln\u0131zca cinsel fonksiyonlardan sorumlu bir hormon de\u011fildir. Kas protein sentezi, kas ve kemik k\u00fctlesinin korunmas\u0131, eritropoez, ya\u011f da\u011f\u0131l\u0131m\u0131, enerji d\u00fczeyi, libido ve genel fiziksel performans \u00fczerinde \u00f6nemli etkileri vard\u0131r. Testosteron d\u00fczeyleri ya\u015fla birlikte kademeli olarak azalabilir; ancak bu azalman\u0131n derecesi ki\u015fiden ki\u015fiye olduk\u00e7a farkl\u0131d\u0131r ve obezite, ins\u00fclin direnci, uyku bozukluklar\u0131, kronik hastal\u0131klar, […]<\/p>","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":6107,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-6161","page","type-page","status-publish","hentry"],"blocksy_meta":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.ahmetozyigit.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/6161","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.ahmetozyigit.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.ahmetozyigit.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ahmetozyigit.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ahmetozyigit.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6161"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/www.ahmetozyigit.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/6161\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6174,"href":"https:\/\/www.ahmetozyigit.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/6161\/revisions\/6174"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ahmetozyigit.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/6107"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.ahmetozyigit.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6161"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}